این روزها روز های بزرگ داشت یاد و خاطره و از همه مهم تر اندیشه ی دکتر شریعتی و دکتر چمران هست. بزرگ مردان تاریخ کشورمان. من هم از مدتی قبل در این فکر بودم که با مطلبی ، با عنوان روشنفکر از نگاه شریعتی پذیرای شما عزیزان باشم ولی ، ولی باز به دلیل ناتمام ماندن آن مقاله  و این که می خواهم من هم بیش از این از قافله عقب نمانم ( همیشه دیر خون به مغز من میرسه دیگه! ) اشاره ی کوتاهی خواهم داشت به نکته ای بزرگ که دکتر شریعتی به آن اشاره فرمودند و آن جغرافیای کلام است! البته این بحث ، بحثی نیست که بتوان در این مجال اندک به آن پرداخت ولی سعی می کنم در همین چند سطر حد اقل به اهمیت این کلام اشاره ای داشته باشم تا مقدمه ای باشد برای سخنان بعدی.

دکتر شریعتی در سخنرانی از کجا آغاز کنیم خود به این نکته اشاره می فرمایند که مهم تریم ملاک برای تشخیص ارزش یک کلام جغرافیای آن کلام است. یعنی اگر می خواهیم بفهمیم این سخن برای جامعه ی مورد نظر ما مفید است یا مضر باید به جغرافیای آن کلام بنگریم!

چه بسا  کلام صحیح و منطقی به علت آنکه  در زمان و مکان نا مناسب و یا از طرف شخص مغرض بیان می شود نه تنها به سود جامعه نبوده بلکه به دلیل توجیه وضع کنونی و یا منحرف کردن اذهان از مشکل اصلی حتی موجب ضرر و پرداخت هزینه می شود ( حال این هزینه جانی ، مالی و یا از همه مهم تر از دست دادن زمان باشد! )و گاه سخنی نادرست که هیچ مبنای علمی و منتقی ندارد نه تنها مخرب نیست بلکه در زمان خود برای جامعه شفا بخش نیز هست.

نگاه کردن از این زاویه به مسائل به ما در نقد مسائل گذشته  و برنامه ریزی برای آیند بسیار کمک می کند.

من در اینجا برای شفاف شدن کلام از همان مثالی که دکتر در آ سخنان رانی برای توضیح این کلام به کار برده اند استفاده می کنم و نظر شما را به این رویداد تاریخی جلب می نمایم.

در زمانی که حس ناسیونالیستی سبب شده بود جنبشهایی درمیا مردم افریقا بر ضد استعمار به وجود آید سخنی ( هر چند درست و منتقی! ) از جانب استعمار گران در میان تحصیل کرده ها و بهتر بگویم به قول خود دکتر دانشمندان ( نه روشنفکران! ) آفریقایی تزریق شد با عنوان وحدت نوع بشر! این کلام اگر چه درست  است و منطقی! ولی با نگاه به جغرافیای آن ، یعنی توجه به این موضوع که چه کسی؟ در چه زمانی؟ در کجا؟ و به چه قصدی این سخن را می گوید؟ متوجه می شویم سخن کاملا درست و منطقی ، سمی است کشنده برای جامعه ی آن روزگار آفریقا! و توجیه کننده ی وضع موجود ، به این معنا که ،انکه خون مردم آفریقا را می مکد و آن مردمی که خونشان مکیده می شود از یک جنس بوده و هم نوعند! و دیگر خود می توانید ناثیر این کلام را در آن روزگار و در آن مکان دریابید !

ولی از طرف دیگر این تفکر نادرست و این خرافه ی به ظاهر مسخره و حتی وحشیانه که اگر کسی شخصی را زخمی کند چنان که آن شخص از این زخم نمیرد روح مضروب ، ضارب را نابود می کند! در همان زمان و مکان قدرتی افضون به انقلابیون افریقایی بخشید!

با نگاه به این رویداد اهمیت جغرافیای کلام بر ما نمایان می شود. جغرافیای کلام به ما نه تنها تحلیل وقایع گذشته را ، بلکه برنامه ریزی کردن برای آینده را می آموزد.

امید وارم در همین مجال اندک توانسته باشم منظور خود را برسانم و انشا الله در فرصت های بعدی بیشتر در این باره سخن خواهم گفت.

پ.ن.و.۱: در پست قبلی چند غلط املایی داشتم که دوستان به تصحیح آنها شتافته نمره ی ۱۸ به این جانب دادند. امید وارم که ایندفه از این سوتی ها نداده باشم چون بازم نرسیدم بازخوانی کنم.

پ.ن.و.۲: به اون خبرای بد دفه ی پیش تصفیه ی اساتید برجسته ی دانشگاهی رو هم اضافه کنید.

پ.ن.و.۳: دانشجو هارو از یاد نبرید

پ.ن.و.۴: داریم به روز ها ی انتخابات نزدیک می شیم. بسم الله! در اینجا از مدت ها قبل برای انتخابات سال آینده ی ریاست جمهوری کارهای تبلیغاتی شرو شده. باز نشه دقیقه ۹۰ ها!

پ.ن.و. آخر: دلم برای تمام دوستان بد جور تنگ شده! نمی دونید این چند وقته یادتون کردم. شماهم مارو فراموش نفرمایید.

موفق باشید.

مطلب قبلی:

اندر احوال خودم!